header laag

Het trainen van ‘adviesvaardigheden’ kan veel opleveren. Vooral op het basisniveau. Ik raad het iedere beginnende adviseur aan. Maar:

In het onderwerp ‘groeien als adviseur’ komt een moment dat trainen - in de bekende betekenis van ‘onder de knie krijgen’ - ons niet meer verder brengt. Dit lijkt op vloeken in mijn eigen kerk misschien (trainen voelt nogal als 'mijn vak'); maar we kunnen onszelf niet in de bankschroef blijven zetten om te schaven aan ons gedrag. En het is wat mij betreft ook goed dat beginnende adviseurs dat meteen al zien...*

 

✒︎ Wie na een training adviesvaardigheden verder wil, is aangewezen op een opleidingsaanbod in de sfeer van persoonlijke ontwikkeling. Daar is ook voor adviseurs veel voor te zeggen, want wie met met mensen werkt moet zichzelf goed kennen.

 

Met die vaststelling in het achterhoofd ging het mij steeds vaker opvallen dat het opleidingsaanbod op het snijvlak van adviseren en persoonlijke ontwikkeling al gauw kijkt door de bril van een organisatie adviseur (systeemgericht kijken, organisaties professioneel begeleiden, enz.). Dat gaat echter nogal ver voor een groot deel van de groep die ‘adviseur’ op z’n kaartje heeft staan. En zeker ook voor de adviseurs die dat woord juist niet op hun kaartje hebben staan, omdat ze ‘parttime’ adviseren (lees: vaak ook een andere rol hebben).

 

Natuurlijk is systeemgericht kijken en werken met opstellingen enz. meer dan waardevol. Iedereen die in de positie is om in ‘veranderkunde’ een faciliterende rol te spelen moet natuurlijk zo’n opleiding volgen.

 

Maar aan de meeste adviseurs die ik spreek wordt niet gevraagd om de organisatie als systeem of zelfs als geheel tegen het licht te houden. En toch willen ze serieus genomen worden, invloed hebben. Ze willen vaak groeien als gesprekspartner van het hoger management, maar zonder te verdwalen in het bekende ‘bondje’ met de leiding dat hun geloofwaardigheid op uitvoerend niveau ondermijnt.

 

In de masterprogramma’s voor adviseurs die ik mocht ontwikkelen en uitvoeren voor Bureau Zuidema (2009 - 2015) ging ik merken dat doorvragen en precies kijken naar de ingebrachte casuïstiek vaak uitkwam bij een vraag die neerkwam op omgaan met autoriteit. En natuurlijk zit dat vast aan de verkenning van eigen autoriteit.

 

Niet verwonderlijk misschien voor een beroepsgroep die zich kenmerkt door de afwezigheid van formele zeggenschap.

 

Dat autoriteit een wat beladen woord is voor veel mensen, komt ongetwijfeld door de verwarring met macht. Maar - denk aan je beste leraar van de middelbare school - er is een positieve betekenis: in échte autoriteit zit een factor toestemming. De ander is akkoord met jouw leidend zijn, ook als dat soms niet comfortabel voelt.

 

Zo’n invulling van autoriteit is wel een onderwerp dat sterk verbonden is met persoonlijke groei. Mijn ervaring laat steeds weer zien dat het zin heeft om - speciaal als het gaat om adviseurs - dit onderwerp te verkennen en te verdiepen op een manier die zoveel mogelijk voeling houdt met de dagelijkse praktijk van de adviseur. Anders gezegd: voor adviseurs kan het goed werken om persoonlijke groei en de eigen -vaak specifieke - beroepspraktijk niet los te koppelen.

 

Van belang daarbij zijn nog deze vaststellingen, boven komen drijven in het werk zelf:

 

  • Ik zag vaak zag dat adviseurs wat onder de indruk kunnen zijn van de ‘positional power’ van hun klant en bewust of onbewust daarmee hun eigen opvatting over ‘power’ inkleuren. Een effect hiervan is dat adviseurs óf wel erg volgzaam kunnen worden (vanuit een besef van geen ‘macht’ hebben, wat strikt genomen meestal klopt) óf op hun opdrachtgever willen lijken in de manier waarop ze aan autoriteit invulling geven. Hier komt het onderscheid in beeld tussen ‘personal power’ en ‘positional power’. Weten dat jouw autoriteit als adviseur een heel andere kleur en smaak heeft, is kernachtig.
  • Adviseren is meer dan in andere beroepen een samenspel tussen structuur elementen (de weg weten op de kaart; procedure, grenzen, werkprocessen) en gedrag. Een paar voorbeelden:
    • Er is onderscheid te maken tussen de adviesfasen van een implementerende adviseur en die van een verkopende adviseur (voor of na de contractfase). Wie bekend is met die fasen ontwikkelt zelfvertrouwen en voorkomt onhandig gedrag. 
    • Eigenaarschap en mede- verantwoordelijkheid van de klant (de noodzaak ervan) zijn te koppelen aan een indeling in soorten opdrachten. Die indeling is een structuur die je helpt voorkomen dat je op de verkeerde momenten gaat ‘ontzorgen’ (ontzorgen is iets anders dan overnemen).
    • Wie als intern adviseur goed kan werken met het onderscheid tussen de signalerende rol, de bewakende rol en de adviserende rol, kan dat onderscheid ook bespreken met z’n klant en brengt daarmee helderheid.

 Het zijn maar voorbeelden, de lijst is verre van volledig. Steeds gaat het erom dat bekend zijn met een specifieke structuur in de eigen (!) situatie bijdraagt aan autoriteit.

 

Dit artikel is geslaagd als ik heb kunnen overbrengen dat:

  • persoonlijke groei voor senior adviseurs bij voorkeur maximaal verbonden is met hun specifieke beroepspraktijk
  • dat die praktijk in veel gevallen niet van ze vraagt om organisatieadviseur te zijn. Dat doet niets af aan de kracht van systeemgericht werken, het zegt iets over de plaats en omvang ervan in een opleidingsprogramma
  • dat het voor veel adviseurs goed is om een accent te leggen op een gezonde invulling van autoriteit; bekend zijn met systeemgericht kijken en op individueel niveau een opstelling doen kan daar onderdeel van zijn

De hier beschreven invulling van werken aan senioriteit is kernachtig in de jaargroep die ik - met gastdocenten en acteurs** - aanbied.

 

 

* Waar we (ook opleiders) het verschil tussen training en persoonlijke ontwikkeling te weinig benoemen, dragen we onbedoeld bij aan de vaak terechte kritische beeldvorming rondom de effectiviteit van trainen.
** In de jaargroep (programma’s gericht op senioriteit) werken we anders met acteurs; minder schaven aan gedrag, meer gericht op het opsporen van zelfbeelden en overtuigingen.

 

Juli 2019 

Erik Burema 

Wat zeggen klanten